چهارشنبه , ۲۲ آبان ۱۳۹۸
صفحه اصلی » مطالب آموزشی برق » انواع شبکه های سیمی توزیع برق

انواع شبکه های سیمی توزیع برق

در این نوشتار به بررسی انواع شبکه های سیمی توزیع برق می پردازیم. شاید برای بیشتر افراد این سوال پیش آمده باشد که چرا ۵ سیم، چرا ۴ سیم و چرا در برخی نقاط ۳ و حتی ۲ سیم در شبکه توزیع برق وجود دارد.

انواع شبکه های سیمی توزیع برق

شبکه توزیع برق سه فاز است (بنا به دلایل مهندسی) ، یعنی برای انتقال قدرت از سه فاز استفاده می شود. از لحاظ برق رسانی، هر کدام از سه فاز هیچ فرقی با فازهای دیگر ندارد. برقی که از پست فوق توزیع تحویل شبکه توزیع برق می شود(شبکه فشار متوسط) دارای ولتاژ ۲۰۰۰۰ ولت است. این سطح ولتاژ برای مصارف خانگی قابل استفاده نیست و به وسیله ترانسفورماتورهای توزیع به برق ۳۸۰ ولت تبدیل می شود. در واقع ۳۸۰ ولت اختلاف ولتاژ بین دو فاز است و اختلاف ولتاژ یک فاز با نول ۲۲۰ ولت است.

انواع شبکه های سیمی توزیع برق
شبکه فشار متوسط توزیع برق
انواع شبکه های سیمی توزیع برق
شبکه فشار ضعیف توزیع برق پنج سیمه
معرفی سیم ها 

نول : سیم نول به جز موارد خاص، فقط در شبکه های فشار ضعیف کاربرد دارد و در شبکه فشار متوسط شهری سیم نول وجود ندارد. پس در سطح شهر هر جا سیم نول وجود داشت شبکه فشار ضعیف است. دقت کنید که سیم نول همیشه حامل جریان است اما فقط ولتاژ نامی آن صفر است. البته در عمل هرگز ولتاژ نول صفر نیست و همواره به دلایلی از قبیل افت ولت ، تلفات ، عدم تعادل و آنبالانسی شبکه دارای ولتاژی می باشد. پس سیم نول بی برق نیست!

روشنایی معابر: سیمی که فقط در شب به منظور روشنایی لامپ های معابر بصورت خودکار از تابلوی پست توزیع برقدار شده و در طول روز بی برق می باشد. این سیم هم در حالت کلی برقدار محسوب می شود و کار کردن بر روی آن خطرناک است.

فاز: سیم برق دار حامل جریان

تعداد فازها:  در هر محدوده از شبکه ممکن است به تناسب بار شبکه ، از یک فاز ، دو فاز و سه فاز برای برق رسانی استفاده شود. اما در تمامی شبکه های فشار ضعیف باید سیم نول وجود داشته باشد. برای هر کدام از مصرف کننده های تک فاز ، یک رشته از نول و یک رشته از فاز تامین برق می شود. برای هیچ مصرف کننده ی تکفازی از دو رشته فاز استفاده نمی شود.

تعادل بار: اگر جریان مصرفیِ مصرف کننده های روی فازها با هم برابر باشند شبکه ایده آل است و بار متعادل می باشد. اما اگر بر روی یک فاز مصرف کننده بیشتری بوده و فاز دیگر مصرف کمتری داشته باشد ، باعث ایجاد عدم تعادل در فازها می شود که این امر باعث ایجاد جریان در سیم نول و برقدار شدن آن می شود. عدم تعادل در شبکه دارای میزان استاندارد مجاز است که بیشتر از آن باید شبکه اصلاح شده و مشترکین بالانس شوند تا شبکه به حالت تعادل بازگردد و باعث افت ولت نشود.

در صورتی که احداث شبکه برق فشار ضعیف بصورت استاندارد انجام شده باشد، شبکه پنج سیمه همواره به شکل زیر خواهد بود :

شبکه فشار ضعیف توزیع برق پنج سیمه
شبکه فشار ضعیف توزیع برق پنج سیمه

شبکه های چهار سیمه ممکن است به دو شکل زیر باشد :

شبکه فشار ضعیف توزیع برق چهار سیمه1
شبکه فشار ضعیف توزیع برق چهار سیمه۱
شبکه فشار ضعیف توزیع برق چهار سیمه2
شبکه فشار ضعیف توزیع برق چهار سیمه۲

شبکه های سه سیمه ممکن است به دو شکل زیر باشد :

شبکه فشار ضعیف توزیع برق سه سیمه1
شبکه فشار ضعیف توزیع برق سه سیمه۱
شبکه فشار ضعیف توزیع برق سه سیمه2
شبکه فشار ضعیف توزیع برق سه سیمه۲

شبکه های دو سیمه به شکل زیر است :

شبکه فشار ضعیف توزیع برق دو سیمه
شبکه فشار ضعیف توزیع برق دو سیمه

۱۹ نظرات

  1. با سلام
    از نوع فشار ضعیف ۳ سیمه چطوری میشه تشخیص داد همه فاز هستن یا نول هم داره؟ و میشه از تیرهای برق ۳سیمه برق ۳فاز گرفت ممنون

    • شبکه فشار ضعیف بدون نول وجود نداره.
      الزاماً در تمامی شبکه های فشار ضعیف استاندارد در ایران باید یک رشته نول وجود داشته باشه تا برگشت جریان الکتریکی از طریق این هادی انجام شود.
      دقت کنید که با شبکه فشار متوسط اشتباه نکنید. در فشار متوسط هادی نول وجود ندارد.
      آرایش های فشار متوسط نیز ممکن است به شکل های افقی یا یکطرفه یا عمودی (پرچمی) و … وجود داشته باشد.

      در هر حالت شما نباید اقدام به نزدیک شدن به شبکه نمایید و این کار توسط متخصصان این حوزه انجام پذیرد چون اطلاعات و تخصص کافی رو ندارید و خطر برق گرفتگی دارد.

  2. چقدر دنبال این اطلاعات بودم، خیلی ممنون

  3. ممنون از اطلاعات خوب و روان شما

  4. سلام
    میخواستم بدونم تغذیه خود فاز شب ازکجاست؟ازاون سه فازخروجی هستش؟یعنی کل لامپا میفتن روی یه فاز یاکه تقسیم بار میشن؟

    • سلام
      در داخل تابلوی توزیع بطور معمول یک تا پنج خروجی سه فاز وجود دارد که هر خروجی وظیفه تغذیه یک مسیر خروجی از پست توزیع را برعهده دارد. به علاوه یک خروجی سه فاز نیز در داخل تابلو جهت تغذیه روشنایی تعبیه شده است. از هر یک از سه فازِ خروجی روشنایی برای تغذیه معابر یک مسیر خروجی استفاده می شود تا بار به حالت متقارن نزدیک تر باشد.

  5. باسلام
    دلیل اینکه یک فاز جدا یا بعبارتی یک سیم جدا جهت روشنایی معابر استفاده میکنند چیست؟
    من تو یه کارگاهی کار میکنم که لامپهای پرژکتورا میسوزن.اتصالات محکمن.سرپیچهارو عوض کردیم ولی باز هم میسوزن.در ضمن پرژکتورها بدون ترانس هستن.ممنون میشم دلیلشو بهم بگید

    • سلام
      دلیل استفاده از سیم جدا جهت روشنایی (فاز شب) در ابتدا به این دلیل بود که کنترل تمامی چراغ ها از یک محل (داخل تابلو) انجام شود و فقط با یک عدد فتوسل یا ساعت نجومی در داخل تابلو و نصب یک کنتاکتور میتوان تمام چراغ ها را یک جا قطع و وصل کرد.
      اما مزیت های دیگری نیز دارد:
      ۱- امکان عیب یابی راحت تر (پیدا کردن لامپ های سوخته با وصل کنتاکتور در تابلو به سادگی مشخص می شود. اما در حالت بدون فاز شب، باید تک تک لامپ ها با صعود از پایه چک شود)
      ۲- حفاظت از چراغ ها با فیوز در تابلو توزیع
      ۳- ایجاد تعادل بار در شبکه فشار ضعیف با اختصاص یک فاز به هر خروجی روشنایی)
      ۴- امکان سنجش پذیر کردن انرژی مصرفی روشنایی معابر با نصب کنتور در تابلو توزیع

      در مورد قسمت دوم سوالتون
      ۱- ولتاژ سر پروژکتور در زمان روشن بودن را اندازه گیری کنید. احتمال داره به دلیل افت ولتاژ باعث سوختن لامپ بشه.
      ۲- احتمال تداخل هارمونیکی یا نوسان ولتاژ (به نوع دستگاههای شما بستگی داره مثلا دستگاه جوش الکتریکی یا … باشه ممکنه باعث این مورد بشه.)

  6. سلام خسته نباشید.
    چطوری میشه از شبکه فشار ضعیف (پنج سیمی)انشعاب گرفت.؟؟با چه وسیله ای
    آیا دست زدن به سیم فاز باعث برق گرفتگی میشی یا دستکش لازمه؟؟

    • ۱- چطوری میشه از شبکه فشار ضعیف (پنج سیمی)انشعاب گرفت.؟؟با چه وسیله ای؟
      با کانکتور مسی یا کانکتور انشعاب کابل خودنگهدار
      اسمشو تو اینترنت سرچ کنید عکسش میاد.

      آیا دست زدن به سیم فاز باعث برق گرفتگی میشی یا دستکش لازمه؟؟
      ۱۰۰ درصد باعث برق گرفتگی میشه.
      برای کار بر روی شبکه برقدار فشار ضعیف از دستکش های عایق مخصوص فشار ضعیف استفاده میشه.

    • خیلی خوبه

  7. با سلام و عرض خسته نباشید میخواستم بدونم ولتاژ برق توی شبکه های فشار ضعیف ۵ سیم و یا فشار متوسط سه فاز چقدر هست؟با تشکر

  8. سلام خسته نباشید می خواستم بدونم تو تیر برق هایی که سه سیم کلفت به شکل مثلثی دارند یا سه سیم به صورت افقی دارند ترتیب فاز و نول چطوری هست و سیم سوم چی هست؟با تشکر

    • با سلام
      در فشار ضعیف، آرایش مثلثی یا افقی وجود ندارد. شبکه سه سیمه ممکن است بصورت فشار متوسط (سه فاز) باشد که در این صورت نول وجود ندارد. نول فقط در فشار ضعیف سیم دارد و هادی خنثی در فشار متوسط از طریق زمین برقرار می شود.

  9. سلام ممنون بابت ارائه این اطلاعات .سوال من اینه که چرا نول همیشه بالا قرار میگیرد؟

    • سلام
      به دلیل اینکه اگر نول در پایین قرار بگیرد، در صورت قطع شدن نول، برق قطع نمی شود و شبکه همچنان برقدار باقی می ماند که خطراتی از قبیل: سوختن وسایل مشترکین و یا برق گرفتگی در صورت برقدار بودن نول را دربر دارد. به همین دلیل نول در بالا قرار داده شده که اگر قطع شود، روی فازها افتاده و توسط فیوز، برق قطع می شود.

    • ببخشی ولی چی باعث میشه که در صورت پایین بودن و قطع شدن نول برق قطع نشه اگه به فاز شب یا یکی فاز ها بخوره باعث چی میشه؟البته قصد جسارت نداشتم ولی واقعا برام سوال هست.

    • برای اینکه یک خروجی بی برق بشه لازمه که در اون مسیر، جریان بیش از حد مجاز از فیوز یا رله حفاظتی عبور کنه.
      اگر نول در پایین باشه و قطع بشه و روی زمین بیفته ، از نظر الکتریکی تغییری مشاهده نمیشه(توسط ادوات حفاظتی شبکه) چون پتانسیل زمین با نول یکی است و تغییری در جریان فازها رخ نمی دهد.
      اما اگر سیم نول روی یک یا چند فاز بیفته باعث بروز خطای اتصال کوتاه میشه که بلافاصله باعث قطع مدار میشه.
      اتصال سیم نول با سیم روشنایی معابر در طول روز مشکلی ایجاد نمیکنه اما در هنگام شب که فاز شب برقدار میشه باعث اتصال کوتاه شده و منجر به قطع مدار روشنایی میشه.
      عملاً بالا بودن نول، حفاظت برای شبکه محسوب نمیشه اما در کل از پایین بودنش بهتره.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دو + هجده =